Ervaringsdeskundig,  herstelgericht (werk)begeleiden

Herstel

Herstel wordt in het algemeen gezien als een strikt  individueel proces dat gericht is op het (her)vinden van de eigen identiteit, van betekenisvolle rollen in de samenleving en van de eigen regie over het leven. Hierin staan persoonlijk welzijn, leren leven met kwetsbaarheden  —en daar ook weer kracht aan ontlenen— en kwaliteit van leven centraal. Bij het herstelgericht werken bewandel ik samen een deel van dat levenspad tot de ander het weer alleen kan, samen met de mensen die hen dierbaar zijn. 

Het contextuele herstelgericht werken is daar onlosmakelijk mee verbonden, aangezien we volledig verknoopt zijn met onze omgeving. Veranderingen brengen we niet noodzakelijk zelf tot stand. Aanpassen is, evolutionair gezien, onze meest effectieve eigenschap. We  herstellen en versterken de relaties met anderen. Waar de omgeving verandert veranderen wij mee. 

Het ontwikkelen van een nieuw, verfrissend en hoopvol herstelverhaal hoort daarbij . Je illustreert daarmee je eigen identiteit, je doelen en je plaats in het grote geheel. Dat is in een notendop de manier waarop ik het liefste werk. Hieronder licht ik alles uitgebreid toe.

Herstelgericht werken 

Herstelgericht werken heeft tot doel  mensen met psychische kwetsbaarheid te vergezellen op hun eigen gekozen weg en richting, die te volgen en hun  processen te ondersteunen en te faciliteren. Wanneer je mensen met psychische kwetsbaarheden bijstaat, dan heb je —eigenlijk voor alles— ook goed voor jezelf te zorgen. Ook dat kan op een herstelgerichte manier.  Dat kun je alleen doen, zeker wanneer alles lekker loopt en er alleen wat onderhoud nodig is; maar wanneer het leven stroef verloopt werkt samen vaak beter.

Herstel heeft —vanuit dit oogpunt dus— geen bepaalde uitkomst, gelegen in de toekomst, waarin de problemen voor eens en voor altijd zijn opgelost.  Je kunt eigenlijk meer spreken van het bevredigende besef dat je als mens geen vastomlijnde, onveranderlijke entiteit bent, maar een voortdurend wordingsproces. Niets ligt dus vast en je mag altijd veranderen.  

Omdat het herstelproces zo strikt persoonlijk is, kan de weg grillig en onvoorspelbaar zijn. Doelen geven richting, maar ze komen pas tot uitdrukking zodra je ze bereikt. We laten ons leiden door wat jij herkent, wat jij wil volgen en wat je wil vermijden. Herstel als reis en ik reis met je mee, zolang jij dat wenst. Jouw ervaringsdeskundigheid is leidend, die van mij mag je raadplegen wanneer jij dat nodig acht.

Contextueel herstelgericht werken

Binnen de begeleiding werken we vanuit een contextueel perspectief. Dat betekent dat we de focus niet alleen op de relatie tussen jou en jouw cliënt leggen, maar op het volledige  spectrum van onderlinge relaties. Ook mijn relatie met jou, jouw relatie met jouw thuisfront, je familie en je vrienden kunnen van invloed zijn. Misschien hebben mensen die er niet meer zijn  jou ooit iets verteld wat nu belangrijk is of wat zich telkens, ongemerkt, opdringt.  Jouw fundamentele menselijke  behoefte aan loyaliteit en rechtvaardigheid staat centraal, omdat die van invloed is op jouw balans van wat jij de ander te geven hebt, maar ook wat jij van anderen verwacht en aanvaardt.

Dat betekent ook dat we aandoeningen en kwetsbaarheden niet noodzakelijk beschouwen als iets dat door jouw brein wordt bepaald, maar door de situaties die jij  te overleven had —of hebt. Dat kunnen gebeurtenissen zijn die achter je liggen, onverwerkte delen die je nu nog in de weg zitten. of misschien voltrekt het ontwrichtende proces zich wel op dit moment. Het kunnen ook gewone kleine dingetjes zijn die scheef zitten en die —in een enkel gesprek— eenvoudig kunnen worden rechtgezet. 

Het doel is om —niet alleen jezelf— maar ook de ander te helpen zelf actief te worden in het onderzoeken van de werkelijke aard van een probleem, dat vaak in de (hulp)relatie zelf te vinden is, in de vorm van een verkeerd verdeeld eigenaarschap. Alleen met het doorwerken van de verantwoordelijkheden die jij ooit droeg en wellicht nog steeds te dragen hebt, het verzachten van de eigen omstandigheden en de gepaste ontschuldiging van jezelf en van anderen, kunnen frustraties omgebogen worden  naar hulp -en kennisbronnen waarmee je verder kunt.

Narratief herstelgericht werken

Herstel is een persoonlijk en dynamisch proces dat voor iedereen een andere betekenis heeft. Ieder mens heeft een uniek levensverhaal dat voortdurend verandert; het verandert met ons mee. Wanneer ons bestaande levensverhaal niet meer aansluit bij ons wordingsproces, kan dat tot frictie leiden. Het verhaal dat ooit richting gaf aan ons leven kan dan veranderen in een probleemverhaal. Door dit verhaal opnieuw te onderzoeken en te herschrijven kan er een nieuw verhaal ontstaan, ons herstelverhaal.

Positieve gebeurtenissen brengen nieuwe inzichten. We vinden het vanzelfsprekend dat alles verandert en we vinden het boeiend en uitdagend om al die nieuwe inzichten op te nemen in ons levensverhaal. We scheppen er plezier in die verhalen met anderen te delen. Ook minder positieve gebeurtenissen brengen nieuwe inzichten. Soms kan het zijn dat de zin van de gebeurtenissen ons begrip te boven gaat. We vragen ons af waarom het juist ons overkomt, wat de betekenis is van dit alles en hoe het nu met ons verder moet. Het bewustzijn van het veranderlijke van alles brengt plotseling onzekerheid en angst.

Wanneer crisissen lang aanhouden, de verliezen groter zijn dan verwacht en de ervaringen dieper aangrijpen dan we gewend zijn, wordt het levensverhaal een probleemverhaal. Het gaat dan vaak over hoe het ooit was en over hoe het eigenlijk had moeten zijn. We verliezen het zicht op wat er werkelijk toe doet, wat wij ooit ten diepste voor waar en voor waardevol hielden.

Binnen de begeleiding nemen we wat meer afstand waardoor we ons los kunnen maken van die problemen. Door ze van verschillende kanten te bekijken zijn we in staat het gepieker en de cirkelgedachten die er vaak mee gemoeid zijn te doorbreken. Afhankelijk van het herstelproces vormt zich een narratief waarin je vertelt wat je achter je laat, wie je bent geworden en waar naartoe je onderweg bent. Jouw narratief valt weer samen met jouw essentie in wording.  Dat nieuwe hoopvolle narratief noemen we een herstelverhaal. Je ervaart weer richting in je leven; je bent weer op koers.

Is dat alles? 

Voor sommige mensen is dat veranderlijke van alles niet zonder meer aanvaardbaar. Soms kun je het idee hebben dat de —voor ons— waarneembare werkelijkheid een afspiegeling is van iets dat ons overstijgt, iets wat niet zichtbaar maar wel voelbaar aanwezig is. Misschien liggen er —voor jouw gevoel— bepaalde waarden in jou besloten, die vooraf bepaald, onveranderlijk en eeuwig zijn en  iets zeggen over het leven wat je te leiden hebt. Het besef daarmee verbonden te zijn zou je spiritualiteit kunnen noemen. Ook daarvoor is binnen de begeleiding ruimte.

Soms zijn er heldere doelen waar je zelf recht op af kunt, ik volg je op afstand. Soms bestaat de gewenste ondersteuning alleen uit samen luisteren naar wat uit de diepte omhoog komt en het (leren) accepteren en het samen verdragen van onzekerheid, pijn en lijden. Net zolang tot jij het weer alleen kunt, in verbinding met jezelf. En met anderen.

Kunst
Wat niet is uit te drukken in het dagelijkse taalgebruik laat zich soms beter uitdrukken muziek,  verhalen, poëzie en beeldende kunsten. Kunst maken of kunst kijken kan ondersteunend zijn in het herkennen en begrijpen van jouw weg en het bereiken van je doelen. We kunnen je ook daarin begeleiden als je dat wilt.